Naar inhoud

Natuurinrichting in de Eksterheide zorgt voor een meer divers landschap

Het natuurdomein Eksterheide krijgt in 2021 een grondige facelift. Er zijn een aantal ingrijpende inrichtingswerken gepland die het gebied nog fraaier en meer gevarieerd zullen maken. Recreanten én de natuur zullen er wel bij varen.

Eksterheide

Europees beschermde natuur

De Eksterheide ligt grotendeels in een Europees Habitatrichtlijngebied, wat betekent dat een aantal op Europees niveau beschermde dier- en plantsoorten en hun leefgebieden (habitats) nieuwe kansen krijgen. 

In 2009 werd het vroegere vliegveld al afgebroken en werd het oorspronkelijke duinen- en heidelandschap hersteld. De eentonige productiebossen worden sinds 2006 geleidelijk aan omgevormd tot meer inheemse bossen. 

Met succes, want bedreigde diersoorten als rugstreeppad, nachtzwaluw, boomleeuwerik en wespendief voelen zich er opnieuw thuis. In uitvoering van het goedgekeurde natuurbeheerplan schakelen we nu een versnelling hoger, en creëren we nog heel wat extra waardevolle ‘Europese natuur’ bij.

Open landduinen en droge heide

Rondom het vroegere vliegveld liggen landduinen van Middeleeuwse oorsprong die begin 20ste eeuw beplant werden met naaldhout (productiebossen). Dat oude duinlandschap wordt terug open gemaakt en gaat samen met het vroegere vliegveld een grote open kern in het natuurgebied vormen: een mozaïek van landduinen, droge heide, solitaire dennen, kleine boomgroepjes en schrale graslanden.

De productiebossen verdwijnen er dus lokaal: het stam- en takhout wordt afgevoerd, het onderhout wordt geklepeld, de boomstronken worden uitgetrokken en de strooisellaag wordt afgeplagd tot op de minerale bodem zodat opnieuw zandige, open landduinen ontstaan.

Om de vegetatie-ontwikkeling zo gunstig mogelijk te laten verlopen, wordt de bodemverzuring - ontstaan door jarenlange té zware depositie van zwavel en stikstof - aangepakt door kalk en/of steenmeel uit te strooien. Op percelen met heidedoelen wordt ook heidemaaisel uitgespreid.

Enkele kleine waterpartijen, een restant van de vroegere blusgracht langs het vliegveld, worden tot mooie vennetjes herwerkt zodat ze aantrekkelijk worden voor libellen en amfibieën.

Natte heide en een heidecorridor

Op beperkte schaal wordt er ook natte heide - met de roze dopheide als meest specifieke plantensoort - hersteld: de plantage van blauwbessen of trosbosbessen (een invasieve exoot) wordt gerooid en de diepe grachten (ontwatering) worden opgevuld.  Natte heide (en ook een strook droge heide) komt er ook in de brede corridor, die de heide in het noorden van de Eksterheide nabij het kanaal verbindt met het centrale heide- en duinenlandschap.

Het bos wordt verplaatst

Het herstel van het heide- en duinenlandschap wordt voorafgegaan door het kappen van 16 ha aan naaldhout (productiebos) door een erkende bosexploitant waarbij het hout zo duurzaam mogelijk verwerkt wordt.  

Een gelijkaardige oppervlakte aan cultuurgronden - voormalig akker- en grasland - wordt aangeplant met nieuw bos: een menging van 14 verschillende inheemse boom-, heester- en struiksoorten. Dat wordt een ecologisch waardevol en landschappelijk erg aantrekkelijk loofbos dat ook robuust genoeg is om de uitdaging van de klimaatverandering het hoofd te bieden.

Natuurakker, kruidenrijk grasland en amfibieënpoelen

Niet alle graslanden en akkerland worden met bos beplant: er is ook ruimte voor een natuurakker met tal van akker(on)kruiden en kruidenrijk grasland: aantrekkelijke leefgebieden voor veel insecten en vogels.   

Om ook de Europees beschermde kamsalamander - onze grootste inheemse watersalamander - een duwtje in de rug te geven, worden er nog 3 extra amfibieënpoelen gegraven in dat cultuurlandschap.

Aanpassing van wegen en wandelpaden

In het noordelijk deel van de Eksterheide ligt een netwerk van semiverharde boswegen, die bosexploitatie mogelijk moeten maken.  Eén van die wegen wordt afgegraven omdat hij nu een onnatuurlijke dijk vormt die de vrije afstroming van het regenwater naar de laagstgelegen delen van het natuurgebied - het Ekstergoor - belemmert. Omdat er ook in de toekomst nog vervoer van hout mogelijk moet blijven, wordt een bestaande zandweg semiverhard.

Ook het wandelpadennetwerk wordt aangepast zodat wandelaars van het centrale duinen- en heidelandschap kunnen genieten zónder het te betreden. Er komt ook een extra wandelpad langs en door de nieuw aangeplante bossen. Versleten vlonderpaden worden vernieuwd.

Heideschapen en een kijktoren

Het open duinen- en heidegebied in het hart van de Eksterheide wordt volledig omheind met een Ursus-raster: Kempische heideschapen helpen ons bij het open houden van dat landschap. Een nieuwe kijktoren van 5,4 m hoog naast het vroegere vliegveld staat borg voor een panoramisch uitzicht over de herstelde natuur.

Fasering van de werken

De eerste fase van de werken, het kappen van het naaldhout op de landduinen, is ingepland voor begin 2021.   In de loop van 2021 en 2022 volgen de andere werken. De juiste planning hangt af van de weersomstandigheden.

De hinder voor wandelaars wordt zo klein mogelijk gehouden. Wandelaars blijven altijd welkom in het domein!   Het wandelpadennetwerk wordt wel aangepast, met hier en daar tijdelijke omleidingen, zodat de werken veilig kunnen verlopen. We rekenen daarvoor op je begrip.

Meer informatie? Luc Van Assche – boswachter regio Taxandria - Agentschap Natuur & Bos - gsm 0477 42 91 54 – e-mail: luc.vanassche@vlaanderen.be - www.natuurenbos.be

Datum van het bericht: maandag 14 december 2020
Huidig nieuwsoverzicht